Sau Tết, cây mai cần được chăm sóc tốt để tạo nền tảng cho cây ra hoa vào năm sau. vì nó liên quan đến nhiều mặt như nhu cầu dinh dưỡng, bệnh, sâu, nấm.. của cây trong từng giai đoạn, tình trạng sức khỏe, tính chất của cây trồng, độ tuổi…, nếu bón phân, phun thuốc không đúng thì chất lượng và hiệu quả của phân, thuốc đối với cây không tăng lên, mà đôi lúc còn làm cho cây phát triển mất cân bằng, dễ bị nhiễm bệnh hoặc bị chết cây.Việc chăm sóc mai khá đơn giản nhưng không phải ai cũng biết.

Tham khảo bài viết kỹ thuật chăm sóc cây mai sau Tết để năm sau hoa mai lại nở rực rỡ nhé!

I. Giai đoạn phục hồi và tăng trưởng từ tháng 1 đến tháng 6 âm lịch

Đây là giai đoạn quan trọng sau khi cây mai ra hoa đợt tết thì cây đã bị suy yếu nên sau tết chúng ta bắt đầu tiến hành phục hồi cho cây.

Từ Tháng 1 đến Tháng 2:

Sau khi chưng mai tết bạn đưa chậu mai ra ngoài sân nơi có bóng mát và thoáng (để cây dưới nắng sẽ bị cháy lá). Sau đó bạn hái hết trái và hoa trên cây càng sớm càng tốt và giữ lại lá non cho cây quan hợp.

Từ rằm tháng giêng trở đi nếu cây sung lại ta tiến hành thu tàn bằng cách cắt ngắn 30% – 40% các cành chỉa ra ngoài, một năm sau các cành này mọc dài ra là vừa đủ đẹp.

Bước 1: Tỉa cành

Dùng kéo chuyên cắt cành tỉa những cành quá dài, cành nhiễm nấm bệnh và các nụ chưa nở, các hoa tàn, tránh để hoa tạo hạt. Nếu cây bị tỉa nhiều với vết cắt lớn nên sử dụng keo liền da cây để giúp vết cắt mau lành và bảo vệ cây khỏi các tác nhân gây hại xâm nhập.

Bước 2: Vệ sinh cây

– Sau khi tỉa cành cho cây mai thì nên chú ý việc vệ sinh lại cho cây. Tiến hành lấy vòi nước phun mạnh vào cây để làm bong sạch rêu, nấm mốc. Sau khi phun nếu thấy cây vẫn chưa sạch nấm mốc, bạn có thể dùng bàn chải chà thật mạnh lên cây để “tạm biệt” nấm mốc nhé.

– Đối với cây mới mua ở chợ về chưng Tết thì cần giải độc cho cây bằng cách tưới ngập nước cả chậu và xả trôi (1 – 2 lần) để nước hòa tan bớt lượng phân hóa học dư thừa và chảy ra ngoài. 

Vệ sinh chậu mai
Tưới ngập và xả nước giúp giải độc cho mai

Bước 3 :Thay đất:

Không được bỏ qua công đoạn thay đất khi chăm sóc cây mai. Việc thay đất nhằm bổ sung hàm lượng dinh dưỡng đạm, kali đạm cần thiết cho cây trồng.

– Chuẩn bị đất:

+ Có thể tự phối trộn đất trồng gồm mụn dừa, trấu hun, đất thịt, phân hữu cơ với tỷ lệ trộn 4:3:2:1.

+ Để tiện lợi hơn, nay bạn chẳng cần phải tốn công phối trộn giá thể nữa mà có thể sử dụng đất sạch hữu cơ SFARM chuyên dùng cho hoa – kiểng. Đất sạch phối trộn các thành phần hữu cơ như phân trùn, phân gà, bột neem, hệ VSV… theo tỷ lệ thích hợp. Giúp cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, tăng sức đề kháng và là chất trồng an toàn cho mai. Tất cả các thành phần đều được xử lý nghiêm ngặt trước khi đưa vào phối trộn, cực kỳ an toàn cho cây và thân thiện với môi trường.

– “Bốc” cây ra khỏi chậu rồi dùng tay loại bỏ lớp đất cũ xung quanh rễ một cách nhẹ nhàng để rễ mới dễ dàng phát triển.

– Tiếp tục dùng kéo tỉa bớt rễ già hoặc bị nấm bệnh, chú ý giữ lại rễ cám để hút dinh dưỡng.

– Chuẩn bị chậu trồng: tùy theo cây lớn hay nhỏ mà chọn chậu cho phù hợp, chọn chậu mới lớn hơn chậu cũ, tốt nhất là chậu cạn.

– Cho đất đã chuẩn bị vào 2/3 chậu trồng, đặt cây mai vào giữa chậu, một tay cố định, một tay cho thêm đất vào lấp đầy chậu cây.

– Sau đó, phủ bề mặt 1 lớp sỏi nhẹ/ đất nung Sfarm giúp tăng tính thẩm mỹ cho chậu mai, đồng thời giúp giữ ẩm và hạn chế côn trùn, cỏ dại trên bề mặt chậu.

– Sau khi thay đất xong thì đặt chậu ở nơi bóng mát từ 1 – 2 ngày rồi sau đó đưa ra nắng để cây phát triển.

Lưu ý: Khi vừa thay đất, tuyệt đối không bón thêm phân hóa học vì khi đó bộ rễ không thể hấp thụ được phân, có thể gây sốc phân, làm hỏng bộ rễ.

Nếu cây trồng trong chậu có rễ ra bít hết chậu thì phải thay đất mới cho cây, trong quá trình thay đất ta cắt bớt phần rễ già ở hai bên thành chậu việc rễ quá dài sẽ khiến cây khó hút dinh dưỡng nuôi cây. Sau khi cắt khoảng 15 ngày cây sẽ bắt đầu ra rễ mới, nên không cần quá lo lắng, lưu ý không được cắt quá sát.

Bước 4: Kích rễ

Sau khi thay đất thì cần phải kích rễ cho cây với kích thích ra rễ N3M pha theo liều lượng được hướng dẫn trên bao bì của nhà sản xuất. Sử dụng kích thích ra rễ liên tục 3 – 4 lần, mỗi lần cách nhau 7 – 10 ngày. Việc bổ sung kích rễ N3M cho mai sẽ giúp bộ rễ mai phát triển nhanh chóng, giúp cây nhanh chóng phát triển trở lại.

Bước 5: Tưới nước

Trời nắng ngày tưới nước hai lần vào sáng sớm và chiều mát, nếu trời râm thì tưới ngày một lần, tuỳ theo độ to của gốc cây mà tưới lượng nước cho phù hợp. Bạn nên tưới thẳng vào gốc và xịt nước tia nhỏ lên khắp tán lá.

Từ Tháng 3  đến Tháng 4 :

Lúc này, cây cần một lượng dinh dưỡng để tái thiết lại cành nhánh mới, do đó cây cần rất nhiều đạm trong quá trình tái thiết. Đây là giai đoạn hồi phục và sinh trưởng mạnh của cây mai, nếu cung cấp đủ dinh dưỡng cho nó phát triển tốt, thì các giai đoạn sau sẽ có tiền đề bảo đảm cho cây phát triển thuận lợi.

Giai đoạn này ban có thể tưới phân NPK 30-10-10 và một ít phân dynamic + lân là được, không cần bón quá nhiều nếu bạn không rành về chăm sóc mai vàng sau tết

Trong đó, loại phân hữu cơ thích hợp nhất dùng chăm sóc mai sau Tết . Bởi phân giúp hệ rễ phát triển tốt, khỏe và tăng sức đề kháng với acid humic, acid fulvic. Hạn chế các bệnh về rễ và kháng lại nhiều bệnh hại trên cây.

Ngoài ra, phân trùn không chứa các vi sinh vật gây hại như vi khuẩn Ecoli. Phân không mùi, không gây ô nhiễm môi trường và an toàn cho sức khỏe người sử dụng.

Miền Nam trời sẽ có những cơn mưa vào cuối tháng 3, từ sau những cơn mưa đầu mùa, mai bắt đầu phát triển mạnh.

Để chuẩn bị đủ dinh dưỡng cho mai vàng phát triển thì ngay từ đầu tháng ba bạn có thể dùng các loại phân hữu cơ hoai mục như phân cá, bánh dầu, phân hữu cơ sinh học … phối hợp các loại phân hóa học có hàm lượng đạm cao để bón cho cây mai. Nếu bón phân vô cơ thì chậm hơn khoảng sau 20 tháng 3 cũng được

Đối với những cây phát triển, có thể dùng phân bón qua lá để hỗ trợ thêm cho nó mau hồi phục. Vì bộ rễ của nó lúc này rơi vào tình trạng hoạt động yếu, nên khó hấp thụ được phân bón qua rễ.

Khi những cơn mưa đầu mùa làm mát dịu không khí thì mai bung tược rất nhanh, rễ non cũng phát triển mạnh. Cây cần lượng dinh dưỡng lớn, nếu có đủ chất thì chồi non sẽ vượt nhanh làm nền cho chồi hoa phát triển trong những tháng sau.

Từ sau những cơn mưa cuối tháng ba sang tháng tư thì nhiệt độ trong không khí dao động có biên độ lớn, lúc thì mát, lúc oi bức. Giai đoạn này nấm hồng phát triển mạnh, cần thiết phải cắt tỉa bớt những cành có dấu hiệu bệnh, tạo thông thoáng cho cây, phun thuốc ngừa hoặc trị bệnh cho cây.

Từ Tháng 5  đến Tháng 6:

Nếu cây mai được chăm sóc tốt trong giai đoạn trước thì giai đoạn này là một quá trình rất dễ dàng đới với người chăm sóc, và nó thường diễn ra 1 cách tự nhiên, không cần can thiệp nhiều nếu chưa nắm rõ về cây và cách làm nụ.

Tốt nhất là không nên can thiệp bằng hoá chất nếu không cần thiết. Chỉ cần giai đoạn 1 bạn chăm cây có 1 tàn lá sum xuê và không sâu bệnh thì giai đoạn này đối với mai vàng sẽ diễn ra 1 các rất tự nhiên.

Tháng 5 và tháng 6 là giai đoạn cây tích luỹ chất dinh dưỡng nên phát triển rất mạnh. Đây là giai đoạn  ổn định dáng thế cho cây. Tượt non phát triển mạnh người chăm sóc phải uốn nắn để tạo dáng cho mai hoặc bấm đọt để tạo tán cây theo ý muốn.

Đây là giai đoạn tạo dáng tốt nhất cho cây, không nên để cành ra dài mới cắt làm mai bị mất sức, cành nào không muốn phát triển phải bấm đọt ngay để chất dinh dưỡng tập trung nuôi chồi khác.

Nếu không là năm nhuận thì trong tháng 6 ta tạo dáng lần cuối cùng (năm nhuận có thể thực hiện trong tháng 7).

Để chồi nách thành nụ hoa ta giảm hẵn phân đạm (chỉ dùng một lượng nhỏ để giữ cân đối dinh dưỡng cho cây), tốt nhất là không sử dụng phân vô cơ nữa.

Để hình thành nụ tốt cần tăng lượng lân lên bằng cách bón phân hữu cơ (nếu dùng phân Dynamix lifter càng tốt) và trộn chung với phân lân vi sinh, nếu trồng trong chậu không sử dụng nhiều quá và phía trên phân vi sinh phải có một lớp đất mỏng để phân lân vi sinh phát huy tác dụng (trường hợp mai trồng ngoài đất thì sử dụng lượng cao hơn)

Chú ý rằng đây là giai đoạn mưa tăng dần về lượng, thường xuyên kiểm tra nấm bệnh cho cây, tốt nhất nên phun thuốc ngừa nấm bệnh để phòng các bệnh cháy lá, rỉ sắt, thán thư, nấm hồng …bọ trĩ cũng còn phá hoại cây trong giai đoạn này (đã giảm nhiều so với các tháng trước) cũng cần để ý để phòng trị chúng.. Một số nụ hoa cũng hình thành từ tháng 6 âm lịch.

Nếu cây phát triển không cứng cáp lắm cần bổ sung thêm phân kali .

Tháng 7 và tháng 8 (giai đoạn phát triển nụ hoa)

Đây là giai đoạn phát triển nụ hoa của mai lại vào giai đoạn trời mưa dầm, nên lúc nào thân cây và lá cây cũng bị ướt nên nấm mốc, rêu dễ phát triển, đất trong chậu cũng ẫm ướt phải thường xuyên kiểm tra xem chậu có bị đọng nước không?

Nếu thấy đất trong chậu thoát nước chậm hoặc đọng nước phải kiểm tra và thông lỗ thoát nước cho chậu.

Phải có gắng giữ bộ lá cho cây để việc quang hợp được thuận lợi, nụ hoa phát triển hoàn chỉnh hơn. Trường hợp để sâu rầy hoặc nấm lá phá họai một phần lá bị rụng đi và cây có thể trổ hoa khi trời giảm mưa.

Chú ý từ tháng 7 trở đi (cao điểm tháng 8) nhện đỏ bắt đầu phát triển, đây là loại côn trùng tấn công phía trên lá từ bánh tẻ đến là già, lớp biểu bì mặt trên lá bị hư gây khó khăn cho việc quang hợp của cây.

Kể từ rằm tháng 7 trở đi việc bấm đọt, tỉa cành đều phải ngưng hẳn. Chú ý kiểm tra thường xuyên vườn nếu thấy có hiện tượng sâu bệnh phải phun thuốc phòng trị ngay. Nếu không cần thiết thì không nên thay chậu trong những tháng mưa dầm.

Kiểm tra chậu thường xuyên xem có bị bít lỗ làm nước đọng hay không nếu nước thoát chậm phải thông ngay lỗ thóat nước, nếu để nước đọng lâu một phần lông hút bị hư ngăn cản việc hấp thu nguồn dinh dưỡng của cây.

Tháng 9 và tháng 10  (giai đoạn hình thành)

Đến đây thì hầu hết mai đã ngừng sinh trưởng, lá mai vàng đã già đi. Chỉ chờ ngày lặt lá để ra hoa. Nhiệm vụ của chúng ta bây giờ là làm sao giữ cho được bộ lá cây luôn xanh đến rằm tháng 12. Đối với những cây có tàn lá sum xuê và xanh mượt và nụ đều thì bạn không cần phải lo gì cả.

Chúng ta chỉ bón phân NPK với dynamic thật loãng bằng ¼ liều dùng đầu năm và 2 tuần 1 lần  là được. Nhưng thành phần NPK đều nhau hoặc K cao hơn.

Nếu bạn không rành, tốt nhất không nên bón thêm NPK mà chỉ cần bón dynamic là đủ. Nếu cây nụ nhỏ thì có thể bón thêm NPK có Kali nhiều, nhưng điều này cũng rất nguy hiểm nếu bón không đúng cây sẽ ra hoa sớm nếu bạn bón và chăm sóc không đúng cách.

Trong giai đoạn này vẫn còn mưa dầm vào đầu tháng 9 sau đó giảm dần đến cuối tháng 10 thì giảm hẳn, nụ hoa đã hình thành và sẵn sàng bung ra khi đủ điều kiện, vì vậy người chăm sóc mai phải biết điều chỉnh bộ lá cho cây, tay nghề hơn thua nhau là ở giai đoạn này, nếu để mai ít lá quá thì có khả năng sẽ nở khi mưa giảm hẵn, để mai nhiều lá quá thì nụ hoa không phát triển tốt được và có lúc mai lại bung cành non nữa.

Vì vậy việc điều chỉnh bộ lá cho mai vàng rất cần thiết (phải dựa vào kinh nghiệm từng vùng).

Nguyên tắc chung là không sử dụng phân có hàm lượng đạm cao trong giai đoạn này nhưng nếu bộ lá quá ít lại già quá thì phải dùng phân bón lá loại 20-20 -10 phun để tạo thêm lá non kèm giữ sự phát triển nụ thành hoa.

Trường hợp cây còn bộ lá xanh rợp phải biết siết nước để một ít lá mai vàng và rụng đi giảm bớt bộ lá để nhựa nuôi chồi hoa. Việc này rất nguy hiểm nếu ta đánh giá không đúng làm lá rụng quá nhiều làm mai bung nếu không kinh nghiệm và không có thời gian theo dõi khi siết nước thì không nên làm. Trường hợp mưa giảm, trời nắng nhiều phải tưới cây ít nhất mỗi ngày một lần.

Tháng 11 và tháng 12 (giai đoạn hoàn chỉnh)

Chăm sóc tốt trong giai đoạn này quyết định cho chất lượng hoa Tết. Ta biết trong lúc này nụ hoa sẳn sàng bung nụ khi có điều kiện nhưng để hoa trổ đạt chất lượng hơn như: hoa lâu tàn hơn, màu tươi hơn, lượng hoa mỗi nụ nhiều hơn và hoa thơm hơn thì phải gia công thêm nữa vì thế việc bón thúc là cần thiết.

Từ cuối tháng 10  hoặc chậm nhất là đầu tháng mười 11 phải bón thúc cho mai. Việc bón thúc không sử dụng phân hữu cơ mà phải dùng phân vô cơ mới có tác dụng tốt.

Để làm tăng chất lượng hoa ta bón cho mai phân lân và kali. Phân lân có thể rãi trên mặt đất mỗi cây khỏang 200 g hoặc pha nước tưới vào gần gốc mai (phân không tan hoàn toàn trong nước), phân kali thì pha 1 muỗng cà phê nhỏ với 5 lít nước tưới lên đất gần gốc mai, chỉ cần tưới 2 lần cách nhau một tuần.

Có người còn dùng phân bón lá loại thúc ra hoa để phun xịt (xin tìm hiểu kỹ tác dụng của phân), có thể phun từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau ít nhất 7 ngày.

Đầu tháng 12 có thể bón thêm một ít phân Úc để giúp cây sau khi trỗ không mất sức nhiều và hoa ít rụng hơn. Cuối cùng ncsm phải “canh” để lảy lá, lá được lảy vào thời điểm nào phải do kinh nghiệm ncsm quyết định dựa vào diễn biến của thời tiết, phải dựa vào độ lớn nhỏ của chồi nụ, phải dưạ vào tán lá của cây….(đã có rất nhiều tài liệu nói về vấn đề này, xin không trình bày thêm). Sau khi lảy lá không cần phải tưới nhiều nữa nhưng không đượcđể mai bị khô gốc.

Hàng ngày quan sát diễn biến của mỗi cây nhất là sự phát triển của nụ hoa để điều chỉnh nước tưới hoặc dùng các biện pháp khác để điều chỉnh cho nụ bung vỏ lụa vào ngày đưa Ống Táo.